Graad 10 Afrikaans Huistaal begin die OBF-fase met voorgeskrewe prosatekste, gedigte en drama. Leerders produseer uitgebreide analitiese en kreatiewe skryfwerk en demonstreer beheer oor gevorderde grammatika en transaksionele skryfwerk. Die vier vaardighede — luister en praat, lees en kyk, skryf en aanbied, taalstrukture — word nou formeel in hoërisiko-take geassesseer.
- Lees voorgeskrewe prosateks — karakter, agtergrond, konflik, tema, narratiewe tegniek
- Identifiseer literêre middele: ironie (verbaal, situasioneel, dramaties), simbool, motief, aankondiging
- Analitiese opstel: tesis, PEEL-liggaamsparagrawe, gevolgtrekking — minimum 250 woorde
- Tydhersiening: alle vorme insluitend voltooide voortgaande en toekomende voltooide tye
- Kongruensie: moeilike gevalle — kollektiewe naamwoorde, korrelatiewe voegwoorde, omgekeerde sinne
- Woordeskat: register, konnotasie, denotasie, eufemisme, omgangstaal
- Transaksioneel: formele brief, e-pos, memo — uitleg en register
- Mondeling: voorbereide toespraak — oorredend, met strukturele aanwijsers
- Lees en analiseer voorgeskrewe gedigte — beelding, woordkeuse, toon, stemming, tema, struktuur, vorm
- Uitgebreide stylfigure: uitgebreide metafoor, apostrofe, toespeling, antitese, oksimoron
- Poëtiese vorme: sonnet (Petrargiaans en Shakespeariaans), vrye vers, ode, elegie
- Vergelyk twee gedigte uit die antologie in 'n gestruktureerde opstel
- Bywoordelike bysinne: tyd, rede, voorwaarde, toegewing, doel, gevolg
- Byvoeglike bysinne: beperkende en nie-beperkende betreklike bysinne
- Leestekens vir effek: koppelteken, ellips, hakies, kommapunt
- Mondeling: gedigopsê met interpretatiewe refleksie
- Lees voorgeskrewe dramateks — dramatiese struktuur, karakterboog, tema, toneelkuns
- Dramatiese middele: dramatiese ironie, aankondiging, solilokie, terzyde, tragiese fout
- Konteks en subteks: wat karakters sê vs wat hulle bedoel
- Argumenterende opstel: tesis, drie liggaamsargumente, teenargument, weerlegging, gevolgtrekking
- Beskouende opstel: gebalanseerde siening — weeg beide kante eerlik
- Transaksioneel: notule, agenda, verslag, CV en dekbrief
- Naamwoordelike bysinne as onderwerp, voorwerp en komplement
- Mondeling: dramatiese voorlees of groeptoneeluitvoering
- Ongesiene prosa begrip — pas alle letterkundige vaardighede onafhanklik toe
- Ongesiene poësie-analise — identifiseer en verduidelik middele sonder leiding
- Visuele en mediatekste: advertensie, spotprent, infografika, filmplakkaat — doel, gehoor, tegniek
- Opsommingskryfwerk: identifiseer hoofpunte, parafraseer, skryf bondige opsomming
- Hersiening: alle grammatika, tye, stem, rede, kongruensie, bysinne
- Kreatiewe skryfwerk: narratiewe en beskrywende opstelbeplanning en uitvoering
- Eksamenstrategie: tydbestuur, paragraaflengte, aanhaling
- Mondeling: formele voorbereide aanbieding oor 'n navorsingsonderwerp
Ken jou voorgeskrewe tekste diep. Herlees sleutelhoofstukke en gedigte. Annoteer aanhalings. Jy kan nie 'n goeie letterkundige opstel uit geheue skryf nie.
PEEL elke analitiese paragraaf. Punt → Bewys (aanhaling) → Verduidelik die effek → Skakel na tema.
Beplan opstelle voor jy skryf. 5 minute se beplanning = 'n sterker, meer samehangende opstel.
Transaksionele formate moet gememoriseer word. CV, formele brief, notule — elk het 'n vaste uitleg. Leer dit eenmalig.
Graad 10 stel jou matriekbaan in. Die gewoontes en vaardighede wat jy nou bou, dra direk na Graad 11 en 12 oor.